سپاه پاسداران انقلاب اسلامی ایران درباره احتمال هدف قرار گرفتن هفت کابل مهم زیردریایی در تنگه هرمز هشدار داده است؛ تهدیدی که در صورت تشدید درگیری میان ایران و آمریکا می‌تواند نگرانی‌ها درباره امنیت زیرساخت‌های دیجیتال در خلیج فارس را افزایش دهد.
سرتیپ حسین محبی، سخنگوی سپاه، این کابل‌ها را زیرساخت‌هایی توصیف کرده که اینترنت و تبادل داده‌های تجاری جهان به آن‌ها وابسته است. این اظهارات که رسانه‌هایی از جمله ایران اینترنشنال و العربیه گزارش کرده‌اند، بُعد تازه‌ای به ریسک‌های ژئوپلیتیکی منطقه اضافه می‌کند؛ ریسک‌هایی که تاکنون عمدتاً با نفت، کشتیرانی و امنیت تنگه هرمز مرتبط بوده‌اند.
بااین‌حال، در این گزارش تأکید شده است که تاکنون هیچ اقدام خرابکارانه تأییدشده‌ای علیه این کابل‌ها رخ نداده و اظهارات سپاه در حال حاضر در چارچوب تهدید و بازدارندگی ارزیابی می‌شود.
فهرست مطالب
- کدام کابل‌های زیردریایی تنگه هرمز در معرض خطر هستند؟
- آیا قطع کابل‌های تنگه هرمز اینترنت جهان را مختل می‌کند؟
- هشدار جدید سپاه در ادامه تنش‌های ایران و آمریکا
- تأثیر تهدید کابل‌های زیردریایی بر بیت‌کوین و بازار ارزهای دیجیتال
- نفت و بازارهای مالی خلیج فارس زیر فشار ریسک‌های جدید
- سرمایه‌گذاران چه تحولاتی را باید زیر نظر بگیرند؟
- جمع‌بندی؛ ریسک دیجیتال به معادلات تنگه هرمز اضافه شد
کدام کابل‌های زیردریایی تنگه هرمز در معرض خطر هستند؟
سخنگوی سپاه نام مشخصی از هفت سامانه مورد اشاره ارائه نکرده است. بااین‌حال، پژوهشگران امنیت سایبری از جمله کابل‌های فالکون (FALCON) و گلف بریج اینترنشنال (Gulf Bridge International) را از زیرساخت‌های ارتباطی زیردریایی عبوری از آب‌های ایران یا محدوده تنگه هرمز معرفی کرده‌اند.
بر اساس اطلاعات کمیته بین‌المللی حفاظت از کابل‌ها (ICPC)، پنج بخش فعال از کابل‌های زیردریایی از این گذرگاه راهبردی عبور می‌کنند. اهمیت این زیرساخت‌ها به موقعیت جغرافیایی آن‌ها مربوط است: تنگه هرمز علاوه بر نقش کلیدی در تجارت انرژی، بخشی از مسیر انتقال داده میان کشورهای منطقه و شبکه ارتباطی بین‌المللی محسوب می‌شود.
چرا عراق بیشترین آسیب‌پذیری را دارد؟
عراق از جمله کشورهایی است که در برابر اختلال احتمالی این مسیرها آسیب‌پذیری بالایی دارد. بر اساس گزارش، هر دو سامانه فعال کابل زیردریایی بین‌المللی این کشور، یعنی FALCON و Gulf Bridge International، از تنگه هرمز عبور می‌کنند. محدود بودن مسیرهای جایگزین می‌تواند در صورت قطعی این کابل‌ها، فشار قابل‌توجهی بر ارتباطات بین‌المللی عراق وارد کند.
قطر، کویت و بحرین نیز با محدودیت‌هایی در مسیرهای جایگزین ارتباطی مواجه‌اند. در مقابل، امارات متحده عربی از انعطاف‌پذیری بیشتری برخوردار است؛ زیرا بخش عمده‌ای از کابل‌های ارتباطی این کشور در فجیره، در شرق تنگه هرمز، به ساحل متصل می‌شوند.
عربستان سعودی نیز بخش عمده ظرفیت ارتباطی بین‌المللی خود را از مسیر ساحل دریای سرخ تأمین می‌کند؛ عاملی که وابستگی مستقیم آن به تنگه هرمز را در مقایسه با برخی کشورهای همسایه کاهش می‌دهد.
با وجود تفاوت در میزان آسیب‌پذیری کشورها، اختلال در کابل‌های منطقه می‌تواند خدمات بانکی، رایانش ابری، ارتباطات دولتی و زیرساخت‌های فناوری را تحت تأثیر قرار دهد. توسعه مراکز داده و زیرساخت‌های هوش مصنوعی در امارات نیز اهمیت این موضوع را بیشتر کرده است.
آیا قطع کابل‌های تنگه هرمز اینترنت جهان را مختل می‌کند؟
بر اساس ارزیابی شرکت امنیت سایبری این‌سایبر (inCyber)، کابل‌های مورد بحث کمتر از یک درصد پهنای باند بین‌المللی جهان را پوشش می‌دهند. بنابراین، حتی قطع کامل این مسیرها نیز لزوماً به خاموشی اینترنت در سراسر جهان منجر نخواهد شد.
بااین‌حال، محدود بودن سهم این کابل‌ها از ظرفیت جهانی به معنای ناچیز بودن پیامدهای احتمالی آن‌ها نیست. کشورهایی که وابستگی بیشتری به این مسیرها دارند، ممکن است با کاهش ظرفیت ارتباطی، افزایش تأخیر در انتقال داده‌ها و اختلال در برخی خدمات دیجیتال مواجه شوند.
شدت تأثیر نهایی به عواملی مانند تعداد کابل‌های آسیب‌دیده، مدت قطعی، ظرفیت مسیرهای جایگزین و سرعت انتقال ترافیک به زیرساخت‌های دیگر بستگی دارد.
از سوی دیگر، تعمیر کابل‌های زیردریایی فرایندی تخصصی و زمان‌بر است. در صورت آسیب فیزیکی، دسترسی به محل حادثه، شرایط امنیتی منطقه و امکان فعالیت کشتی‌های تعمیراتی می‌تواند زمان بازگشت خدمات را تحت تأثیر قرار دهد.
هشدار جدید سپاه در ادامه تنش‌های ایران و آمریکا
تهدید اخیر در شرایطی مطرح شده که پیش‌تر نیز مقام‌های ایرانی درباره زیرساخت‌های فناوری منطقه هشدار داده بودند.
در اوایل اکتبر ۲۰۲۶ (مهر ۱۴۰۵)، محسن رضایی، دبیر شورای عالی امنیت ملی ایران، به مراکز داده، کابل‌های منطقه‌ای و تأسیسات هوش مصنوعی اشاره کرده بود و ارزش این زیرساخت‌ها را حدود ۲ تریلیون دلار برآورد کرده بود. او هشدار داده بود که در صورت ازسرگیری درگیری‌ها، این تأسیسات ممکن است در محدوده دسترسی ایران قرار بگیرند.
آندریاس کریگ، تحلیلگر کینگز کالج لندن، این نوع موضع‌گیری را عمدتاً اقدامی در چارچوب بازدارندگی توصیف کرده است.
در این چارچوب، اشاره صریح به کابل‌های زیردریایی می‌تواند با هدف افزایش هزینه احتمالی تشدید درگیری برای طرف‌های مقابل و برجسته کردن آسیب‌پذیری زیرساخت‌های حیاتی منطقه انجام شده باشد. بااین‌حال، از این اظهارات به‌تنهایی نمی‌توان نتیجه گرفت که حمله‌ای به این زیرساخت‌ها در دستور کار قرار گرفته یا چنین اقدامی حتماً انجام خواهد شد.
برای بازارهای مالی، مسئله اصلی افزایش دامنه ریسک‌های احتمالی است. اگر تنش‌ها به زیرساخت‌های دیجیتال نیز گسترش پیدا کنند، ارزیابی سرمایه‌گذاران از امنیت منطقه ممکن است تغییر کند.
تأثیر تهدید کابل‌های زیردریایی بر بیت‌کوین و بازار ارزهای دیجیتال
واکنش بازار ارزهای دیجیتال به تحولات تنگه هرمز به شرایط کلی بازار، شدت تنش‌ها و تأثیر آن‌ها بر نقدینگی بستگی دارد. بیت‌کوین در هفته‌های اخیر به اخبار مربوط به کاهش یا افزایش تنش‌های ایران و آمریکا حساسیت نشان داده است؛ ازاین‌رو، تهدید زیرساخت‌های دیجیتال می‌تواند به یکی دیگر از عوامل مؤثر بر احساسات معامله‌گران تبدیل شود.
آیا اختلال کابل‌ها شبکه بیت‌کوین را از کار می‌اندازد؟
شبکه بیت‌کوین به یک مرکز داده یا مسیر ارتباطی واحد وابسته نیست. گره‌های این شبکه در کشورهای مختلف پراکنده‌اند و از مسیرهای ارتباطی متعددی برای تبادل اطلاعات استفاده می‌کنند.
به همین دلیل، اختلال در کابل‌های زیردریایی تنگه هرمز به‌خودی‌خود به معنای توقف شبکه جهانی بیت‌کوین نیست. بااین‌حال، اگر ارتباطات بین‌المللی در بخش‌هایی از خلیج فارس مختل شود، ممکن است برخی کاربران، صرافی‌ها، ارائه‌دهندگان خدمات مالی و زیرساخت‌های محلی با مشکلات ارتباطی مواجه شوند.
چنین اختلالی می‌تواند دسترسی کاربران منطقه به پلتفرم‌های معاملاتی، خدمات پرداخت و سامانه‌های تسویه را دشوارتر کند. شدت پیامدها به گستردگی قطعی و میزان وابستگی هر سرویس به مسیرهای آسیب‌دیده بستگی خواهد داشت.
چرا قیمت بیت‌کوین ممکن است واکنش نشان دهد؟
مهم‌ترین مسیر تأثیر این تهدید بر بیت‌کوین احتمالاً از کانال احساسات بازار و تغییر تمایل سرمایه‌گذاران به پذیرش ریسک عبور می‌کند.
در صورت تشدید درگیری، سرمایه‌گذاران ممکن است بخشی از دارایی‌های پرریسک خود را کاهش دهند. در چنین شرایطی، بیت‌کوین و آلت‌کوین‌ها نیز می‌توانند تحت فشار فروش قرار بگیرند؛ هرچند واکنش آن‌ها همیشه یکسان نیست و به وضعیت نقدینگی، موقعیت معامله‌گران و تحولات هم‌زمان بازار بستگی دارد.
از طرف دیگر، اگر مذاکرات برای کاهش تنش‌ها و بازگشایی تنگه هرمز پیشرفت کند، کاهش نگرانی‌های ژئوپلیتیکی می‌تواند به بهبود احساسات بازار کمک کند.
بنابراین، تهدید کابل‌های زیردریایی به‌تنهایی سیگنال خرید یا فروش بیت‌کوین محسوب نمی‌شود. معامله‌گران باید واکنش واقعی قیمت، حجم معاملات و شرایط بازار مشتقات را در کنار اخبار سیاسی بررسی کنند.
نفت و بازارهای مالی خلیج فارس زیر فشار ریسک‌های جدید
تنگه هرمز یکی از گذرگاه‌های حیاتی تجارت جهانی انرژی است و قیمت نفت در شرایط تنش منطقه‌ای می‌تواند شامل صرف ریسک ژئوپلیتیکی شود. اضافه شدن تهدید زیرساخت‌های ارتباطی به این وضعیت، دامنه نگرانی‌ها درباره امنیت اقتصادی منطقه را گسترش می‌دهد.
در صورت تشدید تنش‌ها، نگرانی درباره حمل‌ونقل دریایی، زیرساخت‌های انرژی و ارتباطات دیجیتال ممکن است هم‌زمان افزایش یابد. چنین شرایطی می‌تواند بر تصمیم‌های سرمایه‌گذاران و ارزیابی آن‌ها از دارایی‌های منطقه‌ای اثر بگذارد.
بر اساس گزارش مورد بررسی، شاخص بازار سهام عربستان سعودی (TASI) طی شش ماه حدود ۱۳ درصد کاهش یافته و شاخص قطر نیز تقریباً ۲۵ درصد پایین‌تر از اوج دوره‌ای خود قرار داشته است. این ارقام به بازه زمانی گزارش مربوط‌اند و برای ارزیابی وضعیت فعلی بازارها باید با داده‌های به‌روز مقایسه شوند.
افزایش ریسک زیرساخت‌های دیجیتال می‌تواند نگرانی سرمایه‌گذاران را درباره تداوم فعالیت بانک‌ها، شرکت‌های فناوری و مراکز داده بیشتر کند. این موضوع برای امارات اهمیت ویژه‌ای دارد؛ زیرا این کشور طی سال‌های اخیر سرمایه‌گذاری قابل‌توجهی در زیرساخت‌های هوش مصنوعی و اقتصاد دیجیتال انجام داده است.
بااین‌حال، اثر واقعی این تهدید بر بازار سهام، نفت و ارزهای دیجیتال به تحولات بعدی بستگی دارد. بدون وقوع اختلال یا تغییر ملموس در شرایط امنیتی، نمی‌توان میزان اثر اقتصادی این هشدار را به‌طور قطعی تعیین کرد.
سرمایه‌گذاران چه تحولاتی را باید زیر نظر بگیرند؟
برای ارزیابی تأثیر احتمالی این تنش بر بازارها، چند شاخص و تحول اهمیت ویژه‌ای دارند:
- اظهارات بعدی مقام‌های ایرانی و آمریکایی: تغییر لحن طرفین می‌تواند نشانه‌ای از کاهش یا افزایش خطر تشدید درگیری باشد.
- پیشرفت مذاکرات درباره تنگه هرمز: هرگونه توافق یا شکست در مذاکرات می‌تواند بر انتظارات مربوط به امنیت کشتیرانی و زیرساخت‌های منطقه اثر بگذارد.
- وضعیت کابل‌ها و مسیرهای ارتباطی: اعلام رسمی هرگونه اختلال، آسیب فیزیکی یا تغییر در وضعیت عملیاتی این زیرساخت‌ها اهمیت دارد.
- داده‌های کشتیرانی و نفتکش‌ها: تغییر در تردد کشتی‌ها می‌تواند اطلاعاتی درباره شرایط امنیتی و اختلال احتمالی در تجارت انرژی ارائه کند.
- عملکرد بازارهای سهام خلیج فارس: واکنش شاخص‌های منطقه‌ای ممکن است نشان دهد سرمایه‌گذاران چگونه ریسک ژئوپلیتیکی را ارزیابی می‌کنند.
- رفتار قیمت بیت‌کوین: تغییرات قیمت و حجم معاملات در واکنش به اخبار سیاسی می‌تواند وضعیت کوتاه‌مدت بازار را روشن‌تر کند.
جمع‌بندی؛ ریسک دیجیتال به معادلات تنگه هرمز اضافه شد
هشدار سپاه پاسداران درباره احتمال هدف قرار گرفتن کابل‌های زیردریایی تنگه هرمز، بُعد تازه‌ای به ریسک‌های ژئوپلیتیکی خلیج فارس اضافه کرده است. این کابل‌ها برای ارتباطات بین‌المللی کشورهای منطقه اهمیت دارند و اختلال در آن‌ها می‌تواند خدمات بانکی، ارتباطات دولتی و زیرساخت‌های فناوری را تحت تأثیر قرار دهد.
بااین‌حال، سهم این کابل‌ها از پهنای باند بین‌المللی جهان محدود است و قطع آن‌ها به معنای خاموشی اینترنت جهانی یا توقف شبکه بیت‌کوین نخواهد بود. پیامدهای احتمالی بیشتر به میزان آسیب‌پذیری کشورهای منطقه و اختلال در خدمات محلی مربوط می‌شود.
برای بازار ارزهای دیجیتال نیز عامل تعیین‌کننده، نه صرفاً صدور یک تهدید، بلکه تحولات بعدی و واکنش سرمایه‌گذاران به تغییر سطح ریسک خواهد بود. تا زمانی که هیچ خرابکاری تأییدشده‌ای گزارش نشده است، این موضوع باید به‌عنوان یک ریسک ژئوپلیتیکی بالقوه ارزیابی شود، نه نشانه قطعی وقوع اختلال.
منبع: Coingape
سلب مسئولیت: این مطلب صرفاً با اهداف آموزشی و اطلاع‌رسانی تهیه شده است و توصیه‌ای برای خرید یا فروش ارزهای دیجیتال محسوب نمی‌شود. بازار رمزارزها نوسانات بالایی دارد و سرمایه‌گذاری در آن با ریسک ازدست‌رفتن بخشی یا تمام سرمایه همراه است. پیش از هر تصمیم معاملاتی، تحقیقات مستقل انجام دهید و میزان ریسک‌پذیری خود را در نظر بگیرید.