در چرخه فعلی بازار ارزهای دیجیتال، کمتر کسی انتظار داشت که زیکش (Zcash) به یکی از بازیگران اصلی تبدیل شود. در طول چند سال گذشته، در حالی که بیتکوین (BTC)، اتریوم (ETH)، ریپل (XRP) و صفی از میمکوینهای پرسر و صدا تیتر اخبار را به خود اختصاص داده بودند، این ارز دیجیتال متمرکز بر حریم خصوصی در حاشیه قرار داشت.
اما ماه نوامبر (آبان/آذر ۱۴۰۴) همه معادلات را تغییر داد.
فهرست مطالب
انفجار در جستجوهای کوینبیس؛ سبقت از بیتکوین
تنها در عرض چند روز، زیکش با نماد ZEC (با قیمت ۳۴۰.۱۶ دلار) به صدر رتبهبندی جستجوهای صرافی کوینبیس (Coinbase) صعود کرد. طبق تصویری که تور تورنس (Thor Torrens)، مشاور زیکش منتشر کرده است، ZEC حدود ۵۲,۰۰۰ بار در این پلتفرم جستجو شده است. برای درک بزرگی این عدد کافیست بدانید که این رقم بالاتر از جستجوهای ریپل (۴۱,۰۰۰) و حتی بیتکوین (۳۹,۰۰۰) بوده است.
همزمان با این توجه عمومی، قیمت ZEC نیز جهشی خیرهکننده داشت و با ثبت رشدی چهار رقمی در طول یک سال گذشته، توانست دوباره خود را به جمع ارزهای با ارزش بازار بالا (Large-cap) برساند. سوال اصلی اینجاست: چگونه ارزی که بسیاری آن را «یادگاری از دوران گذشته» میدانستند، یکشبه به ترند اول بازار تبدیل شد؟
۴ عامل کلیدی در احیای زیکش
این بازگشت قدرتمند تصادفی نبوده است. زیکش در دو سال گذشته و در سکوت خبری، در حال بازسازی زیرساختهای خود بوده است:
۱. شوک عرضه با هاوینگ (Halving)
از نظر اقتصادی، آخرین هاوینگ زیکش در ۲۳ نوامبر ۲۰۲۴، پاداش استخراج را از ۳.۱۲۵ به ۱.۵۶۲۵ واحد ZEC کاهش داد. این رویداد، صدور روزانه را از حدود ۳۶۰۰ سکه به ۱۸۰۰ سکه رساند. با توجه به سقف عرضه ثابت ۲۱ میلیون واحدی، روایت «پول سالم» (Sound Money) دوباره در جامعه کاربری این ارز قوت گرفته است.
۲. افزایش کاربرد واقعی حریم خصوصی (Shielded Pools)
دادههای کوینبیس نشان میدهد که مقدار ZEC نگهداری شده در آدرسهای محافظتشده (Shielded) در سال گذشته از ۱.۷ میلیون به ۴.۵ میلیون واحد افزایش یافته است. اکنون بیش از ۲۷٪ از عرضه در گردش زیکش در این استخرهای خصوصی قرار دارد که نشان میدهد کاربران صرفاً به دنبال سفتهبازی نیستند و واقعاً از تکنولوژی حریم خصوصی آن استفاده میکنند.
۳. تحول در حاکمیت با آپگرید NU6.1
ساختار جدید تأمین مالی و حاکمیت زیکش با بهروزرسانی NU6.1 در ۲۴ نوامبر ۲۰۲۵ فعال شد. طبق این ساختار:
- ۸٪ از پاداش بلاک به کمکهای مالی (Grants) اختصاص مییابد.
- ۱۲٪ به صندوقی تحت کنترل دارندگان سکه واریز میشود. این تغییر به دارندگان ZEC قدرت مستقیم میدهد تا در مورد نحوه صرف میلیونها دلار سرمایه توسعه تا هاوینگ بعدی (۲۰۲۸) تصمیمگیری کنند.
۴. خلأ رقابتی و مشکلات مونرو (XMR)
مشکلات رقیب دیرینه زیکش، یعنی مونرو (Monero)، نیز در این رشد بیتأثیر نبوده است. اکسپلویتهای اخیر و فشارهای قانونی بر مونرو به دلیل «تاریکی مطلق» تراکنشها، باعث شد سرمایهگذاران به دنبال جایگزینی باشند. زیکش با مدل «حریم خصوصی اختیاری» (Optional Privacy) و قابلیت حسابرسی، گزینهای سازگارتر با قوانین ضد پولشویی (AML) و نهادهای قانونی به نظر میرسد.
آیا این رشد حبابی است یا یک اصلاح قیمت واقعی؟
با نگاهی به نمودار قیمت که در یک ماه ۵۰۰٪ رشد داشته است، شاید تصور شود که این یک اوجگیری هیجانی (Blow-off top) است. حجم معاملات آتی در ۷ نوامبر به نزدیک ۱۰ میلیارد دلار رسید که نشاندهنده حضور سنگین سفتهبازان است.
با این حال، بسیاری از تحلیلگران معتقدند که نوامبر امسال بیشتر یک «قیمتگذاری مجدد» (Repricing) بر اساس فاندامنتالهای جدید بوده است تا یک حباب توخالی. کاهش عرضه، افزایش استفاده واقعی از شبکه و شفافیت در حاکمیت، دلایلی هستند که میتوانند زیکش را در محدودههای قیمتی بالاتر تثبیت کنند.
منبع: Cointelegraph